การทำงานของระบบประสาทสั่งการ

อวัยวะรับความรู้สึก

 8.7 อวัยวะรับความรู้สึก

          นัยน์ตาของคนมีรูกร่างค่อนข้างกลม อยู่ภายในเบ้าตามีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2.5 เซนติเมตร ผนังลูกตาเรียงจากด้านนอกเข้าไปด้านในตามลำดับ คือ สเคลอรา (sclera) โครอยด์ (choroids) และเรตินา (retina) 

                 
             สเคลอรา เป็นชั้นที่เหนียวแต่ไม่ยืดหยุ่น ตอนหน้าสุดของเยื่อนี้จะโปร่งใสและนูนออกมา เรียกว่า กระจกตา (cornea)
กระจกตามีความสำคัญมากเพราะถ้าเป็นอันตรายหรือพิการ เช่น เป็นฝ้าทึบจะมีผลกระทบต่อการมองเห็น
             โครอยด์ เป็นชั้นที่มีหลอดเลือดมาเลี้ยง และมีสารสีแผ่กระจายอยู่เป็นจำนวนมาก เพื่อป้องกันไม่ให้แสงสว่างทะลุผ่านชั้นเรตินาไปยังด้านหลังของนัยน์ตาโดยตรง

             เรตินา เป็นบริเวณที่มีเซลล์รับแสง แบ่งได้เป็น 2 ชนิด ตามรูปร่างลักษณะของเซลล์ คือ เซลล์รูปแท่ง (rod cell) ซึ่งไวต่อการรับแสงสว่าง   ส่วนเซลล์อีกประเภทหนึ่งเป็นเซลล์รูปกรวย(cone cell)เป็นเซลล์ที่แยกความแตกต่างของสีต่างๆ ได้แต่ต้องการแสงสว่างมากจึงจะบอกสีของวัตถุได้ถูกต้องเรตินาในนัยน์ตาข้างจะมีเซลล์รูปแท่งประมาณ 125 ล้านเซลล์ที่ไวต่อแสงแล้วยังมีเซลล์ประสาทอื่นอีกที่รับกระแสและถ่ายทอดสัญญาณดังกล่าวไปยังเส้นประสาทสมองคู่ที่ 2 แล้วส่งไปยังสมองส่วนเซรีบเพื่อแปลเป็นภาพตามที่มองเห็น

      

               เลนส์ตา(lers) เป็นเลนส์นูนอยู่ค่อนมาทางด้านของนัยน์ตา ถัดจากกระจกตาเข้าไปเล้กน้อยเลนส์ตามีลักษณะใสและกั้นตาเป็น 2 ส่วน คือช่องหน้าเลนส์และช่องหลังเลนส์ภายในช่องทั้งสองมีของเหลวบรรจุอยู่ของเหลวดังกล่าวช่วยทำให้ลูกตาคงสภาพได้ และช่วยในการหักเหของแสงที่ผ่านเข้ามา
                ในการเกิดสภาพ แสงจากวัตถุผ่านเข้าสู่กระจก โดยมีเลนส์ตาทำหน้าที่รวมแสง ดังนั้นการหังเหของแสงจึงขึ้นอยู่กับความโค้งของกระจกตาและเลนส์ ปกติความโค้งของกระจกตาคงที่เสมอ
               เลนส์ตาถูกยึดติดด้วยเอ็นยึดเลนส์(suspensory ligament)โดยเส้นเอ็นดังกล่าวจะอยู่ติดกับกล้ามเนื้อยึดเลนส์จึงมีผลทำให้เอ็นยึดเลนส์ทำให้เลนส์หย่อนหรือตึงได้หากกล้ามเนื้อยึดเอ็นหดตัวเอ็นยึดเลนส์หย่อนลงทำให้เลนส์โป่งออก

              บางคนมองเห็นภาพที่อยู่ใกล้หรืพไกลได้อย่างชัดเลน เนื่องจากเลนส์ไม่สามารถปรับรูปร่างได้เป็นปกติ ทำให้เกิดสายตาสั้นหรือสายตายาวปัจจุบันสามารถแก้ไขได้ดดยการใส่แว่นตาทีประกอบด้วยเลนส์เว้าสำหรับคนสายตาสั้น และเลนส์นูนสำหรับคนสายตายาว
              ในกรณีคนสายตาเอียงที่เกิดจากความโค้งของกระจกตาในแนวต่างๆ ไม่เท่ากันทำให้เห็นเส้นในแนวต่างๆไม่เท่ากัน ทำให้เกิดการเห็นในแนวหนึ่งแนวใดไม่ชัดเจนแก้ไขโดยการใช้ เลนส์กระบอก(cylindrical lens) ซึ่งด้านหน้าเว้าด้านหลังนูน

                                                      วิธีแก้ของคนสายตาเอียง
กลไกการมองเห็น

                เยื่อหุ้มเซลล์รูปแท่งจะมีสารสีม่วงแดงชื่อ โรดอปซิน (rhodobsin) ฝังตัวอยู่ สารชนิดนี้ประกอบด้วยโปรตีนออปซิน (obsin) รวมกับสารเรตินอล (retinol) ซึ่งไวต่อแสง และจะมีการเปลี่ยนแปลง
           หน้าที่หลักของลูกตาคือ ทำให้เราสามารถมองเห็นภาพต่างๆได้ ซึ่งการมองเห็นนี้เป็นหนึ่งในประสาทสัมผัสที่สำคัญทั้งห้าของร่างกาย ได้แก่ รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ทำให้คนเราสามารถมองเห็นและรับรู้ภาพต่างๆรอบตัว สามารถปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมและดำรงชีวิตได้อย่างปรกติ
            การทำงานของลูกตามีหลักการคล้ายกับการทำงานของกล้องถ่ายรูป หรือถ้าจะพูดให้ถูกต้อง ต้องบอกว่าหลักการทำงานของกล้องถ่ายรูปนำมาจากการทำงานของตานั้นเอง


องค์ประกอบสำคัญที่จะทำให้เกิดการรับรู้ภาพได้ดี


        จะต้องประกอบด้วยส่วนสำคัญสี่ส่วนที่สมบูรณ์ ได้แก่ ส่วนของลูกตาที่เป็นทางผ่าน หรือทางเดินของแสงต้องใส ทำให้ภาพสามารถผ่านเข้าไปถึงจอประสาทตาในลูกตาส่วนหลังได้อย่างสมบูรณ์ ภาพที่ผ่านเข้ามาในลูกตาต้องได้รับการปรับระยะและความคมชัด ให้ภาพที่ไปตกที่จอประสาทตาในลูกตาส่วนหลังมีความคมชัดที่สุด จอประสาทตาสามารถเปลี่ยนภาพเป็นสัญญาณประสาท และส่งผ่านไปถึงสมองส่วนที่เกี่ยวกับการมองเห็นได้ สมองสามารถแปลงสัญญาณประสาทกลับเป็นรูปภาพได้อย่างถูกต้อง
                ถ้ามีองค์ประกอบอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างทำหน้าที่ไม่สมบูรณ์ จะส่งผลให้การรับรู้ภาพผิดปรกติไปทำให้มีการมองเห็นที่ผิดปรกติ อาจมีอาการเพียงเล็กน้อยหรือเป็นมากจนถึงขั้นมองไม่เห็นได้ ขึ้นกับชนิดของความผิดปรกติและความรุนแรงของโรคที่เป็น เช่นภาวะสายตาผิดปรกติ(สั้น,ยาว,เอียง) เกิดจากความผิดปรกติในการปรับความคมชัดของภาพที่ไปตกที่จอประสาทตา สามารถแก้ไขให้เห็นได้ปรกติด้วยแว่นสายตา,คอนแทคเลนส์ หรือการผ่าตัดแก้ไขสายตา

    โรคต้อกระจก เกิดจากเลนส์แก้วตาขุ่น ทำให้แสงผ่านเข้าตาได้น้อยลง มองเห็นภาพขุ่นมัวไม่ชัด การมองเห็นจะลดลงเรื่อยๆตามความรุนแรงของโรค สามารถรักษาให้กลับมามองเห็นได้ดีอีกครั้งด้วยการผ่าตัดเอาต้อกระจกออกและใส่เลนส์แก้วตาเทียม ซึ้งต้องให้การรักษาก่อนที่โรคจะเป็นมากจนมีภาวะแทรกซ้อนเกิดขึ้นแล้ว

      โรคต้อหิน มีความผิดปรกติของขั้วประสาทตาจากการสูญเสียเซลประสาทที่อยู่ในชั้นจอประสาทตา มักพบร่วมกับความดันลูกตาสูง   การรักษาทำได้เพียงควบคุมโรคไม่ให้ลุกลามทำลายเซลประสาทตาเพิ่มขึ้น ไม่สามารถทำให้ส่วนของประสาทตาที่สูญเสียการมองเห็นไปแล้วกลับมาเห็นปรกติได้อีก

ที่มา::http://www.thaigoodview.com/node/43966

การทำงานของระบบประสาทสั่งการ

8.6 การทำงานของระบบประสาทสั่งการ

การทำงานของเส้นประสาทในระบบประสาทรอบนอกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่รับความรู้สึก (sensory division) ซึ่งรนับความรู้สึกจากภายนอกและภายในร่างกาย และส่วนที่สั่งการ (motor division) ถ้าการสั่งการเกิดขึ้นกับหน่วยปฏิบัติงานที่บังคับได้

 

8.6.1 ระบบประสาทโซมาติก

         ระบบประสาทโซมาติก ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อยึดกระดูก โดยเซลล์ประสาทรับความรู้สึกจะรับกระแสประสาทจากน่วยรับความรู้สึกผ่านเส้น ประสาทไขสันหลังหรือเส้นประสาทสมองเข้าสู่ไขสันหลังหรือเส้นประสาทสมองไปยัง หน่วยปฏิบัติงานซึ่งเป็นกล้ามเนื้อยึดกระดูก เช่น การกระตุกขาเมื่อถูกเคาะที่หัวเข่าเบาๆ

 
   การตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่มากระตุ้น โดยการกระตุกขานี้เกิดขึ้นเองโดยอัตโนวัติ เรียกว่า รีเฟล็กซ์ (reflex) กิริยาหรืออาการที่แสดงออกเมื่อมีสิ่งเร้ามากระตุ้นเกิดขึ้นในระยะเวลาสั้นๆ เรียกว่า รีเฟล็กซ์แอกชัน (reflex action) เป็นการตอบสนองของหน่วยปฏิบัติงานที่เกิดขึ้นในทันทีทันใด 
 

 8.6.2 ระบบประสาทอัตโนวัติ

การ ทำงานของระบบประสาทอัตโนวัติ ประกอบด้วยหน่วยรับความรู้สึก ซึงส่วนใหญ่จะอยู่ที่อวัยวะภายในและจะมีเซลล์ประสาทรับความรู้สึกรับกระแส ประสาทผ่านรากบนของกระแสประสาทไขสันหลังเข้าสู่ไขสันหลัง จากไขสันหลังจะมีเซลล์ประสาทออกจากไขสันหลังไปไซแนปส์กับเซลล์ประสาทสั่งการ ที่ปมประสาทอัตโนวัติ (autonomic ganglion) เรียก เซลล์ประสาทที่ออกจากไขสันหลังมาที่ปมปรัสาทอัตโนวัตินี้ว่า เซลล์ประสาทก่อนไซแนปส์ และเรียกเซลล์ประสาทสั่งการที่ออกจากปมประสาทอัตโนวัติว่า เซลล์ประสาทหลังไซแนปส์ ซึ่งจะนำกระแสประสาทสั่งงานไปยังกล้ามเนื้อเรียบของอวัยวะภายใน กล้ามเนื้อหัวใจและต่อม

 
ที่มา หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐานและเพิ่มเติมชีววิทยาเล่ม 3
ภาพจาก http://cid-acb24e767a2d210a.spaces.live.com/blog/cns!ACB24E767A2D210A!150.entry
http://www.thaigoodview.com/node/57873